Tabii ki Eş Anlamlısı Nedir? Gündelik Hayattan Komik Bir Bakış
Bazen günlük dilde öyle kelimeler kullanıyoruz ki, farkında olmadan hep aynı şeyi farklı şekillerde söylemiş oluyoruz. Mesela “tabii ki” dediğimizde, aslında çok daha fazla anlam yüklü bir kelime kullanıyoruz, ama kimse fark etmiyor. Hadi gelin, “tabii ki”nin eş anlamlısına bakalım, hem de biraz mizah katıp, bu durumu gündelik hayatla ilişkilendirelim. İzmir’de bir kahve molasında, arkadaşlarımın yanına oturup hep beraber “tabii ki” derken ben ne hissettim, o biraz daha derinlere inelim.
Tabii ki Eş Anlamlısı Nedir?
Tabii ki, hemen herkesin hayatında bir yerde, bir şekilde kullandığı bir ifade. Ama “tabii ki” ne demek? Tam olarak anlayamıyor olabiliriz, çünkü biz bunu anında kabul ve onay anlamında kullanıyoruz. Mesela, biri sana “Beni sinemaya götürür müsün?” dediğinde, eğer o kişi dostun ise, kesinlikle “tabii ki” diyeceksin. Ama aslında bir “evet” diyorsun, ama çok daha coşkulu ve bazen biraz kaçamak bir şekilde. Hadi gelin, biraz eş anlamlılarına bakalım.
Eş anlamlıları arasında neler var derseniz; “elbette”, “tabii”, “kesinlikle”, “şüphesiz”, “bence”… Hayır, “bence” de değil, çünkü “bence” biraz tartışmalı bir kelime, değil mi? “Tabii ki”nin verdiği güveni, o “bence”de bulamayız, bu kesin. Ama… ne diyorduk, evet, işte “tabii ki”nin arka planda yatan gizemli dünyası.
Tabii ki… Bir Anlam Büyüsü
Şimdi, “tabii ki”yi, hayatın her alanında ne kadar sık kullandığınızı düşünün. Mesela, bir gün iş yerinde patronunuz size “Bu projeyi 24 saat içinde teslim etmeni istiyorum” dediğinde ne yaparsınız? Çoğu kişi “Tabii ki” diyerek, gerçekte burnunun ucunu bile görmediği bir projeyi kabul eder. O an bir anlam büyüsü oluyor: “Tabii ki, tabii ki yaparım… ama bir yandan da ne oluyorum ben?!”
Patron: “Bu işi yarına yetiştirebilir misin?”
Sen: “Tabii ki, hallederim!” (Ama içimden “Yarını düşünmemek için her şeyi yapabilirim” diye geçiriyorum.)
Bu da bir nevi “tabii ki”nin vücudumuza işlemiş hali. Gerçekten bu kelimenin altına ne kadar çok anlam sığdırıyoruz, farkında bile olmuyoruz.
Tabii ki’nin Arkasında Kim Var?
Birazdan açıklayacağım ama önce kısa bir iç ses monoloğu yapalım:
İç ses: “Tabii ki, her şeyin üstesinden geliriz. Bir projeyi 24 saatte yaparım, ne var ki? Ama evdeki temizlik, bulaşıklar, kaybolan çoraplar, sonrasında gelen evdeki stres… Beni nereye götürüyorsunuz?!”
İşte böyle zamanlarda da aslında “tabii ki” demek, o anki duygu durumumuzu saklamak için kullandığımız gizli bir silah gibi. Ama en komiği, bunu bazen başkalarına da yansıtmak oluyor. Gündelik yaşamda, bazen başkaları “tabii ki” dediğimizde, gerçekten o kadar coşkuyla ve güvenle söylediklerimizi kabul etmemiz gerekse de, sadece küçük bir gülüşle geçiştirebiliyoruz.
Tabii ki, Her Şeyin Yeri ve Zamanı Var
Yeri gelmişken, geçen gün arkadaşımın evinde gerçekleşen bir sohbeti hatırlatmak isterim. O kadar tipik bir durum ki:
Arkadaşım: “Ya ben bugün spora başladım! Bunu başarmam lazım, inşallah yapabilirim!”
Ben: “Tabii ki, senin için ne zor olabilir ki!”
İç ses: “Ama sen o kadar çok yaz dizisi izliyorsun ki, o kadar zor olabilir ki…”
Burada da “tabii ki” aslında bir tür “geçiştirme” rolü üstleniyor. Bunu gerçekten içten söylüyor muyuz? Kimi zaman, asıl olanı görmezden gelip, gülümsediğimizde aslında “tabii ki”yi bir sosyal yükümlülük olarak kullanıyoruz.
Tabii ki’nin Sırları
Son olarak, “tabii ki”nin başka bir eş anlamlısını daha inceleyelim: “Kesinlikle.” Şimdi, “kesinlikle” dedikçe, o kadar fazla ciddiyet kazanıyorsun ki, sanki bir şeyi yüzlerce kez düşünmüşsün de o sonucu, bilimsel bir makale gibi onaylıyormuşsun gibi oluyor. Ama mesela biri “İzmir’de hava güzel mi?” diye sorarsa, “Kesinlikle!” demek… Aslında hava güzel mi? Bunu biz nereden bilelim? Bir de birazcık ciddiyet olunca, “kesinlikle” demek daha zor.
Arkadaşım: “Bence bu yaz çok sıcak geçecek.”
Ben: “Kesinlikle, zaten şuan bile sıcaktan bunalıyorum.” (Ama içimden de diyorum ki: “Günlük hayatta her şey sıcak ya, bir yaz mı kaldı…”)
Burada da yine, “kesinlikle”yi hem ciddiyetle hem de komik bir şekilde kullanıyoruz. Her şeyin üzerine oturan kelimelerle hayatı daha da anlamlı hale getirebiliriz, tabii ki!
Sonuç: Tabii ki, Düşünmeden Söyleme!
Sonuç olarak, “tabii ki”nin eş anlamlıları, ne kadar gündelik hayatımıza yansıyan anlamlar taşısa da, bir o kadar da zengin birer dil aracı haline geliyor. İzmir’de bir kahve içtiğim sırada arkadaşlarımın söyledikleri her “tabii ki”yi duyarak, aslında düşündüm: Bu kadar basit bir kelime, ne kadar çok anlam yüklü bir şekilde günlük hayatımıza girebiliyor. Gerçekten de bir kelimenin arkasındaki iç seslere dikkat etmek gerek. Tabii ki, her şeyin bir zamanı var.